Lipcowe słońce potrafi dać w kość bardziej, niż nam się wydaje. Kilka godzin na plaży, spacer w środku dnia albo praca w ogrodzie bez nakrycia głowy – i zamiast miłych wspomnień z lata zostaje piekąca, zaczerwieniona skóra, ból głowy i osłabienie. Oparzenie słoneczne i udar cieplny to dwa najczęstsze „letnie” problemy, które trafiają do apteki. Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków można im zapobiec, a gdy już się pojawią – wiedzieć, jak zareagować. W tym artykule podpowiadamy, jak rozpoznać oba stany, jak sobie z nimi radzić i kiedy sięgnąć po pomoc lekarza.

Oparzenie słoneczne a udar cieplny – to nie to samo

Choć oba problemy biorą się ze słońca i upału, dotyczą czegoś innego. Oparzenie słoneczne to uszkodzenie skóry przez promieniowanie UV – skóra staje się czerwona, gorąca i bolesna, a w cięższych przypadkach pojawiają się pęcherze. Udar cieplny to znacznie poważniejszy stan, w którym organizm przegrzewa się tak bardzo, że przestaje sobie radzić z regulacją temperatury – i który może być groźny dla życia. Można doświadczyć jednego bez drugiego, ale w upalny dzień łatwo o oba naraz.

Oparzenie słoneczne – jak je rozpoznać i złagodzić?

Pierwsze objawy oparzenia często pojawiają się dopiero kilka godzin po opalaniu, gdy jesteśmy już w domu. Skóra jest zaczerwieniona, ciepła w dotyku, napięta i piekąca, a przy dotyku boli. W cięższych przypadkach dochodzi obrzęk, pęcherze, a nawet dreszcze i złe samopoczucie.

Jeśli już doszło do oparzenia, warto działać spokojnie i konsekwentnie:

• Schłodź skórę – chłodny (nie lodowaty) prysznic lub wilgotne, chłodne okłady przynoszą ulgę i ograniczają stan zapalny.
• Nawilżaj i łagodź – sięgnij po preparaty z pantenolem, alantoiną lub aloesem. Dobrze sprawdzają się pianki i żele „po opalaniu”, które chłodzą i regenerują.
• Pij więcej wody – oparzona skóra traci wilgoć, a organizm potrzebuje jej do regeneracji.
• Nie przekłuwaj pęcherzy – to prosta droga do zakażenia. Pozwól im zagoić się samodzielnie.
• Osłaniaj oparzone miejsca – do czasu wygojenia trzymaj je z dala od słońca, zakryte luźnym, przewiewnym ubraniem.

W razie silnego bólu można zastosować dostępny bez recepty lek przeciwbólowy i przeciwzapalny – o dobór poproś farmaceutę, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki na stałe.

Udar cieplny – sygnały, których nie wolno lekceważyć

Udar cieplny rozwija się, gdy organizm przez dłuższy czas nie może się schłodzić – np. podczas wysiłku w upale, w zatłoczonym nagrzanym pomieszczeniu albo po długim przebywaniu na słońcu bez nawadniania. To stan nagły, który wymaga szybkiej reakcji.

Zwróć uwagę na następujące objawy:

• Wysoka temperatura ciała i gorąca, często sucha skóra (organizm przestaje się pocić).
• Silny ból i zawroty głowy, uczucie oszołomienia.
• Nudności lub wymioty.
• Przyspieszone tętno i oddech.
• Splątanie, dezorientacja, problemy z mówieniem, a w skrajnych przypadkach utrata przytomności.

Wcześniejszym, łagodniejszym etapem jest wyczerpanie cieplne – z osłabieniem, nadmiernym poceniem, bladością i uczuciem „miękkich nóg”. To ostatni moment, by zejść z upału i odpocząć, zanim stan się pogorszy.

Pierwsza pomoc przy przegrzaniu

Jeśli u kogoś (lub u siebie) zauważysz objawy przegrzania, zareaguj od razu:

• Przenieś poszkodowanego w cień lub chłodne miejsce – najlepiej do przewiewnego, zacienionego pomieszczenia.
• Schładzaj ciało – zdejmij nadmiar ubrania, przyłóż chłodne, mokre okłady na kark, pachy i pachwiny, delikatnie skrapiaj skórę wodą.
• Podaj do picia chłodną wodę, jeśli osoba jest przytomna i nie wymiotuje – małymi łykami.
• Ułóż w pozycji półsiedzącej lub, przy zawrotach głowy, na plecach z lekko uniesionymi nogami.

Wezwij pomoc (112 lub 999), gdy: objawy są nasilone, pojawia się splątanie lub utrata przytomności, wymioty uniemożliwiają picie, a stan mimo schładzania się nie poprawia. Udar cieplny to sytuacja, w której nie warto czekać „aż samo przejdzie”.

Kto jest szczególnie narażony?

Na oparzenia i przegrzanie bardziej wrażliwe są małe dzieci i osoby starsze, których organizm gorzej radzi sobie z regulacją temperatury. Ostrożność powinny zachować też osoby przewlekle chore, przyjmujące niektóre leki (m.in. moczopędne czy uczulające na słońce) oraz osoby o jasnej karnacji, która szybciej ulega oparzeniom. Warto o tym pamiętać, planując dzieciom i seniorom aktywności na świeżym powietrzu w upalne dni.

Jak się chronić – profilaktyka na co dzień

Najlepszą ochroną jest zdrowy rozsądek i kilka prostych nawyków:

• Unikaj słońca w godzinach 11–16, gdy promieniowanie UV jest najsilniejsze.
• Stosuj krem z wysokim filtrem (SPF 30–50) i nakładaj go ponownie co 2–3 godziny oraz po kąpieli.
• Noś nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne, wybieraj luźne, przewiewne ubrania z naturalnych tkanin.
• Pij regularnie wodę – nie czekaj, aż poczujesz pragnienie.
• Rób przerwy w cieniu, zwłaszcza podczas wysiłku fizycznego i pracy na zewnątrz.
• Nigdy nie zostawiaj dzieci ani zwierząt w nagrzanym samochodzie – nawet na chwilę.

Zapytaj farmaceutę

W naszej aptece pomożemy dobrać odpowiedni preparat po opalaniu, krem z filtrem dopasowany do Twojej skóry oraz bezpieczny lek przeciwbólowy – z uwzględnieniem innych leków, które przyjmujesz. Jeśli nie masz pewności, czy dane objawy to jeszcze „zwykłe” oparzenie, czy już powód do niepokoju, wpadnij do nas lub zadzwoń. Lato ma być czasem odpoczynku – a my pomożemy Ci przejść przez nie zdrowo i bezpiecznie.