Regularne badania profilaktyczne to jedna z najprostszych i najskuteczniejszych form dbania o zdrowie. Wiele chorób rozwija się w organizmie po cichu – przez miesiące, a nawet lata, nie dając żadnych objawów. Z pozoru „zdrowa” osoba może mieć wysoki cholesterol, zaburzenia tarczycy, początki cukrzycy czy niewydolność nerek i nie czuć absolutnie nic. Dlatego to nie objawy powinny być sygnałem do badań. Badamy się po to, aby objawy w ogóle się nie pojawiły.

Badania profilaktyczne są jak przegląd techniczny samochodu – robimy je regularnie, nie dlatego, że auto się psuje, tylko po to, aby jeździło długo i bezpiecznie. Organizm działa dokładnie tak samo.

Poniżej prezentujemy listę najważniejszych badań, które warto wykonywać raz w roku, niezależnie od wieku i samopoczucia. To baza, która powinna stanowić fundament profilaktyki zdrowotnej.

---

1. Morfologia krwi – podstawowy obraz zdrowia

Morfologia to jedno z najprostszych i najtańszych badań, a jednocześnie niezwykle wartościowe.

Można z niej wyczytać m.in.:

• niedokrwistość (anemia),
  
• stany zapalne,
  
• zaburzenia odporności,
  
• odwodnienie,
  
• niedobory żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego.
  

Regularne wykonywanie morfologii pozwala nam szybko wychwycić nieprawidłowości. To badanie powinno znaleźć się na pierwszym miejscu każdej corocznej listy.

---

2. Glukoza i hemoglobina glikowana – kontrola ryzyka cukrzycy

Cukrzyca może rozwijać się latami, nie dając widocznych objawów. Dlatego każde roczne badania warto uzupełnić o:

• glukozę na czczo
  
• HbA1c – hemoglobinę glikowaną
  

Hemoglobina glikowana pokazuje średni poziom glukozy z ostatnich 3 miesięcy – jest dużo dokładniejsza niż pojedynczy pomiar.

Wyniki odbiegające od normy mogą świadczyć o:

• insulinooporności,
  
• stanie przedcukrzycowym,
  
• cukrzycy typu 2.
  

Im wcześniej wykryte, tym łatwiej je opanować dietą, ruchem i odpowiednim leczeniem.

---

3. Profil lipidowy – cholesterol pod kontrolą

Cholesterol to nie tylko liczby na papierze. To realne ryzyko:

• zawału serca,
  
• udaru mózgu,
  
• miażdżycy.
  

W badaniu sprawdza się:

• cholesterol całkowity,
  
• LDL („zły” cholesterol),
  
• HDL („dobry” cholesterol),
  
• trójglicerydy.
  

Wysoki LDL przez wiele lat może nie dawać objawów, a jest jedną z głównych przyczyn chorób sercowo-naczyniowych. Warto pamiętać, że zdrowa dieta nie zawsze wystarczy – skłonność do wysokiego cholesterolu może być dziedziczna.

---

4. Kreatynina i eGFR – badania pracy nerek

Nerki pracują po cichu i zwykle nie „bolą”, gdy dzieje się coś złego. Regularne badania funkcji nerek to:

• kreatynina
  
• eGFR (przesączanie kłębuszkowe)
  

Zmiany mogą wynikać z:

• odwodnienia,
  
• nadciśnienia,
  
• cukrzycy,
  
• wieku,
  
• długotrwałego stosowania niektórych leków.
  

Zaburzenia pracy nerek są często wykrywane przypadkowo – dlatego warto badać je profilaktycznie.

---

5. TSH – tarczyca ma znaczenie

Niedoczynność tarczycy dotyczy wielu osób, szczególnie kobiet, i może powodować:

• przewlekłe zmęczenie,
  
• przybieranie na wadze,
  
• problemy skórne,
  
• obniżony nastrój,
  
• zaburzenia cyklu miesiączkowego.
  

Badanie TSH jest podstawą diagnostyki tarczycy. W razie nieprawidłowości lekarz może zlecić rozszerzenie o poziomy hormonów wolnych (FT3, FT4) i przeciwciała.

---

6. Enzymy wątrobowe – wątroba nie boli

Wątroba to narząd, który potrafi „cierpieć w ciszy”. Dlatego warto kontrolować:

• ALT,
  
• AST,
  
• GGTP.
  

Podwyższone wyniki mogą wynikać m.in. z:

• diety,
  
• alkoholu,
  
• otyłości,
  
• niektórych leków,
  
• infekcji.
  

Badanie jest proste, a potrafi wiele powiedzieć.

---

7. Badanie moczu – nie tylko przy infekcjach

Badanie ogólne moczu potrafi wykryć:

• stany zapalne,
  
• problemy z nerkami,
  
• cukrzycę,
  
• odwodnienie.
  

Często jest niedoceniane, a to jedno z najbardziej wartościowych, szybkich i tanich badań.

---

8. Ciśnienie tętnicze – domowa kontrola ratuje życie

Nadciśnienie tętnicze to choroba, która nie daje objawów przez lata. Tymczasem jest jednym z głównych czynników ryzyka zawałów i udarów. Wynik powyżej:

140/90 mmHg wymaga konsultacji.

Pomiar ciśnienia to nie tylko wizyta u lekarza. Wiele aptek, w tym nasza, umożliwia bezpłatne pomiary i konsultacje.

---

9. Pomiar masy ciała, obwodu pasa i BMI

Nie chodzi o wygląd, ale o zdrowie.

Otyłość (szczególnie brzuszna) zwiększa ryzyko:

• cukrzycy,
  
• nadciśnienia,
  
• miażdżycy,
  
• stłuszczenia wątroby.
  

Prosty centymetr i waga mogą powiedzieć bardzo dużo o ryzyku metabolicznym.

---

A co jeśli wyniki są prawidłowe?

To doskonała wiadomość! Ale to nie znaczy, że badania można porzucić.

Badania profilaktyczne to nie jednorazowa akcja, tylko element dbania o zdrowie przez całe życie – tak jak dbanie o dietę, aktywność fizyczną i sen.

---

Kto powinien badać się częściej?

Są grupy, dla których badania raz do roku mogą być niewystarczające:

• osoby z nadciśnieniem,
  
• cukrzycą,
  
• otyłością,
  
• chorobami serca,
  
• przyjmujące wiele leków,
  
• po 50. roku życia,
  
• z chorobami tarczycy,
  
• prowadzące siedzący tryb życia.
  

Dla nich konsultacja z lekarzem lub farmaceutą pozwala ustalić indywidualny plan badań.

---

Rola farmaceuty w profilaktyce

Farmaceuta nie tylko wydaje leki. Posiada wiedzę, która pozwala:

• ocenić ryzyko zdrowotne,
  
• pomóc w interpretacji wyników badań,
  
• sprawdzić interakcje między lekami,
  
• doradzić w zakresie suplementacji,
  
• wskazać, kiedy konieczna jest wizyta lekarska,
  
• pomóc pacjentowi zrozumieć, jak działają leki.
  

W aptekach coraz częściej prowadzone są konsultacje zdrowotne i opieka nad pacjentami przewlekle chorymi. Krótka rozmowa może zapobiec poważnym komplikacjom.

---

Podsumowanie – lista badań raz w roku

✔️ Morfologia krwi
✔️ Profil lipidowy (cholesterol)
✔️ Glukoza i HbA1c
✔️ ALT, AST, GGTP
✔️ Kreatynina i eGFR (nerki)
✔️ TSH (tarczyca)
✔️ Badanie ogólne moczu
✔️ Ciśnienie tętnicze
✔️ Pomiar masy ciała, BMI, obwód pasa

To badania podstawowe, które powinny znaleźć się na liście każdego dorosłego. Regularna profilaktyka pozwala uniknąć powikłań, zmniejsza ryzyko chorób przewlekłych i daje poczucie bezpieczeństwa.

---

Roczny przegląd zdrowia to inwestycja

Nie wymaga dużego zaangażowania. Wystarczy jedna wizyta i kilka badań. Tymczasem korzyści są ogromne:

• spokojna głowa,
  
• wczesne wykrycie chorób,
  
• możliwość skutecznego leczenia,
  
• lepsza jakość życia.
  

Dbajmy o siebie nie tylko wtedy, gdy pojawia się problem. Profilaktyka to najtańsze i najskuteczniejsze leczenie